Sapa - người đẹp trên đỉnh núi

Đến với “người đẹp - Sapa”, người ta như quên đi mọi cảm giác ưu phiền, những lo toan bộn bề, những bụi bặm phố phường... chỉ còn mây, trời, cảnh sắc lãng mạn, hùng vĩ của nơi “nóc nhà Đông Dương”... Con người ở đây sống với mây, hoà trong mây, lãng đãng thả hồn mình lúc bí ẩn, nhạt nhòa, lúc quang tỏa, quyện quấn cùng mây. Chẳng thế mà, Sapa còn được gọi là thị trấn trong mây hay thị trấn trong sương. Chỉ riêng mây thôi, nếu chiêm ngưỡng kỹ càng sẽ cảm nhận được sự kỳ thú, lung linh hư ảo của “những tấm voan trắng” quện quanh lưng núi, lững lờ trôi trong không gian hay có lúc sà xuống quấn quýt cùng người như sờ thấy được, nắm được trong tay... Thắng cảnh trên núi Hàm Rồng (nằm ngay trong khu vực thị trấn) ở độ cao 2.000 m được đầu tư, chăm sóc công phu có thể gọi là “Vườn trời” bởi sự kỳ thú, muôn màu và luôn gây bất ngờ cho người thưởng ngoạn. ở đây có Cổng trời, Sân mây, vườn Đà Điểu... Nhiều người nhận xét “Vườn trời” là nơi đẹp nhất về cảnh quan trên núi ở Việt Nam. Đứng ở đây có thể quan sát được toàn bộ “người đẹp - Sapa”./.

Khu du lịch Sa Pa thuộc huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai là một thị trấn nghỉ mát đẹp và thơ mộng nằm ở độ cao trung bình từ 1.500m - 1.800m so với mực nước biển, cách Hà Nội khoảng 400 km về phía Tây Bắc và cách biên giới Việt - Trung 40 km. Sa Pa nằm ở sườn phía Đông của dãy núi Hoàng Liên Sơn, thuộc phần cuối của dải Hymalaya với những đặc tính riêng biệt.
Trong địa phận huyện Sa Pa có đỉnh Phan Xi Păng là đỉnh núi cao nhất Đông Dương cách mực nước biển 3.143m. Phía Tây của huyện có Khu Bảo tồn Thiên nhiên Hoàng Liên Sơn đã được xây dựng từ năm 1994 nhằm gìn giữ phần rừng còn lại trên triền núi Phan Xi Păng. Sa Pa được thành lập từ năm 1918 với mục đích là nơi du lịch nghỉ dưỡng và là nơi để người dân tộc thiểu số tiến hành các hoạt động giao lưu văn hoá và hàng hoá.

Nằm ở độ cao trên 1.500m so với mực nước biển nên Sa Pa có khí hậu ôn đới mát mẻ quanh năm, nhiệt độ trung bình trong năm từ 15ºC đến 18ºC, nhiều khi xuống dưới 0ºC và có năm có tuyết rơi.

Cũng do đặc điểm về vị trí địa lý và khí hậu này nên hệ động thực vật trong vùng rất phong phú và điển hình với khoảng trên 100 loài động vật, trong đó có nhiều loài được ghi trong "Sách Đỏ của Việt Nam" như Báo mây (Neofellis Negulosa), Báo lông đen (Panthera Pardus), Hổ đen (Panthera Tigris)… nhiều loài chim đặc hữu ở Đông Nam Á như chim Cu rốc đít đỏ (Megalaima Lagrandieri), chim Sẻ cổ đỏ (Spizixos Semitorques), chim Bulbul màu hạt dẻ (Hypsispetes Castanotus)… các rừng thông gai (hay Sa mu), Pơ mu, nhiều loại cây thuộc họ Đỗ quyên và Phong lan...

Sa Pa là nơi có nhiều cảnh quan đẹp, hấp dẫn khách du lịch với những cánh rừng Sa mu xanh ngát xen những biệt thự, nhà thờ cổ kính mang nhiều dáng dấp của các thành phố Châu Âu, các thác nước, hang động, làng bản dân tộc… Đây là nơi sinh sống lâu đời của 6 dân tộc: Kinh, H'Mông, Dao, Tày, Dáy và Xá Phó với nhiều di tích, lễ hội, phong tục tập quán, kiến thức bản địa, và các hoạt động văn hoá nghệ thuật dân gian đặc sắc, tiêu biểu là Chợ Văn hoá - Giao duyên Sa Pa (chợ Tình). Bên cạnh đó, ở Sa Pa còn có Bãi đá cổ nằm trong thung lũng Mường Hoa rộng 3 km2 với khoảng trên 200 hòn đá kích thước khác nhau được chạm khắc nhiều hình vẽ tả thực, hoa văn, dấu hiệu của chữ viết cho đến nay vẫn chưa được giải mã. Di tích này đang thu hút sự quan tâm của nhiều nhà khoa học và được đề nghị UNESCO công nhận là di sản văn hoá thế giới.

Căn cứ những tiềm năng du lịch đặc sắc trên, Sa Pa là nơi có thể phát triển những loại hình du lịch chủ yếu sau:
• Du lịch nghỉ dưỡng núi
• Du lịch tham quan, nghiên cứu
• Du lịch sinh thái
• Du lịch thể thao, mạo hiểm
• Du lịch hội nghị, hội thảo
• Du lịch vui chơi giải trí
Hiện nay, Tổ chức Bảo tồn Thiên nhiên Thế giới IUCN đang phối hợp với địa phương thực hiện quy hoạch phát triển du lịch trên quan điểm phát triển bền vững, góp phần bảo tồn các giá trị tự nhiên và văn hoá bản địa ở khu vực này.Trong khuôn khổ Chương trình hỗ trợ nâng cấp cơ sở hạ tầng các khu du lịch trọng điểm, từ năm 2001 một số dự án nâng cấp đường du lịch như đường từ Sa Pa đến bãi đá cổ, đường lên núi Phan Xi Păng đã và đang được triển khai thực hiện với sự hỗ trợ từ ngân sách Nhà nước.

---

Những bãi đá khắc bí ẩn ở Sa Pa

Từ năm 1925 đến ngay, những hình dáng kỳ dị khắc trên đá ở Sapa vẫn là điều khó lý giải, chưa được các nhà nghiên cứu giải đáp thỏa đáng.
Vừa qua, trong một chuyến đi về một bản người Dao Đỏ ở phía bắc Sa Pa, chúng tôi đã tình cờ nhìn thấy những tảng đá khắc. Số lượng những tảng đá không nhiều, chỉ 5 tảng, kích thước to nhỏ khác nhau. Kiểu khắc đơn điệu, có vẻ như chỉ mô phỏng cảnh ruộng bậc thang ở xung quanh. Những nét khắc đã bị thời gian làm mờ bớt, song còn khá rõ nét.

Đá khắc ở Sa Pa: Phát hiện ngày càng nhiều

Điều đáng lưu ý là vị trí bãi đá khắc này nằm cách bãi đá khắc ở thung lũng Mường Hoa khoảng 16 km về phía Bắc. Và các hình khắc được thực hiện trên đá hoa (loại đá biến chất từ đá vôi), chứ không phải trên đá granit như ở Mường Hoa và Phong Thổ.

Chúng tôi chưa được đọc những thông tin về bãi đá khắc thứ ba này. Phải chăng đây là một phát hiện mới? (Bề mặt những tảng đá khắc hầu như chưa bị tác động của người đời sau kiểu như ở Bãi đá khắc Mường Hoa). Và nếu đúng vậy, hẳn phát hiện này sẽ có ý nghĩa nhất định trong việc nghiên cứu chung về đá khắc (cổ) ở Tây Bắc Bắc Bộ.

Trong Hội nghị khoa học về những phát hiện khảo cổ do Viện Khảo cổ tổ chức cuối tháng 9/2000, giáo sư Phan Trường Thị, ĐH Quốc gia Hà Nội và đồng nghiệp đã công bố một phát hiện quan trọng. Trong một chuyến đi khảo sát địa chất tại huyện Phong Thổ (Lai Châu), ông cùng đồng nghiệp tình cờ phát hiện những vết khắc tương tự tại bãi đá khắc Sa Pa, cũng trên mặt những tảng đá granit lớn nhỏ.

Những hình khắc trên đá tại Phong Thổ có nhiều nét tương đồng với hình khắc tại Bãi đá khắc Sa Pa. Đặc biệt, tại bãi đá khắc Phong Thổ phổ biến loại vạch khắc hình cung song song, có khi đối xứng.

Có thể phát hiện mới này sẽ giúp các nhà khảo cổ học tìm hiểu thấu đáo về hiện tượng văn hoá độc đáo từng để lại dấu ấn trên các huyện rẻo cao của Lào Cai, Lai Châu. Vấn đề trở nên lý thú hơn ở chỗ các Bãi đá khắc Sa Pa và Phong Thổ nằm ở hai bên dãy Hoàng Liên Sơn, thuộc hai lưu vực sông khác nhau - lưu vực sông Hồng và lưu vực sông Đà.

Bí ẩn 80 năm chưa sáng tỏ

Năm 1925, một người Pháp gốc Nga tên là Goloubew tình cờ phát hiện những tảng đá khắc hình kì dị tại thung lũng Mường Hoa thuộc huyện Sa Pa (Lao Cai). Sau này, người ta tìm được tất cả 159 tảng đá granit có hình khắc nằm rải rác trên một diện tích khoảng 8 km2 thuộc địa phận các xã Lao Chải, Tả Van, Hầu Thào.

Những hình khắc đẹp nhất tập trung ở Bản Pho. Tại đây có những tảng đá granit lớn – thứ đá xâm nhập cứng rắn rất phổ biến trên dãy Hoàng Liên Sơn, cũng là thứ đá tạo nên đỉnh Fan Si Pan – nóc nhà Đông Dương. Cần lưu ý “Bãi đá cổ Sa Pa” là một cách gọi không chính xác, vì so với đá trong vùng thì niên đại của những tảng đá này thuộc loại trẻ. Còn nếu chỉ vì có vết tích của người xưa trên đó mà gọi là đá cổ thì rõ ràng không đúng.

Những hình thù bí ẩn trên bãi đá Sa Pa đã từng được các nhà khoa học Việt Nam, Nga, Pháp, Australia nghiên cứu.. Người ta thấy hệ thống những đoạn thẳng dài ngắn, song song hoặc bắt chéo nhau, những đường cong uốn lượn hoặc hình tròn có các vạch khấc. Sơ bộ bước đầu người ta nhận ra đó là những bức tranh hoặc những bản lược đồ khu vực.

Trên những "bức tranh" ấy ta có thể thấy sông suối, ruộng bậc thang, mặt trời, núi non, bản làng và con người. Trên những phiến đá mỏng có cả những bức tranh mô tả cảnh chiến trận. Nhiều tảng đá mang những họa tiết giống như cổ tự. Có bức tranh còn hàm chứa những nội dung chính của Bát Quái, một nỗ lực của người xưa nhằm khái quát mọi sự vật trong vũ trụ không cùng.

Trong số các hình thù kể trên, đặc biệt thú vị là những hình người được thể hiện ở nhiều tư thế - dang tay, tay nắm tay, lộn đầu, đầu toả hào quang v.v... Người ta nhận ra có tới 11 kiểu dáng người khác nhau.

Ý kiến các chuyên gia

Một số nhà nghiên cứu cho rằng, về tổng thể các hình khắc trên bãi đá Sa Pa có thể coi là một bộ sách khổng lồ được khắc bằng văn tự đồ hoạ cổ. Có người nói, những hình khắc đó không đồng niên đại. Có người lại cho biết, chủ nhân của những hình khắc này phải là những người Việt cổ từ thời Đông Sơn, cách nay 2.300 đến 3.000 năm.

Mặc dù được chú ý nghiên cứu, nhưng cho đến nay những hình khắc trên đá ở Sa Pa vẫn tiềm tàng bao bí ẩn. Người ta chưa xác định được chính xác niên đại của những vết khắc đó. Chưa biết ai là tác giả của những hình khắc công phu được thực hiện trên loại đá vô cùng cứng rắn này.
Các hình ảnh, đường vân kỳ dị khắc trên đá tại Sapa vẫn là bí ẩn với các nhà khoa học.

Họ khắc bằng công cụ gì? Với mục đích gì? Có cổ tự xen trong các bức tranh hay chỉ là những hoạ tiết và hoa văn trang trí? Hình tượng Bát Quái trên mặt đá ở Sa Pa xuất nguồn từ đâu? Chưa có câu trả lời nào đủ sức thuyết phục cho những câu hỏi trên và những trang sử đá ấy giờ đây vẫn "trơ gan cùng tuế nguyệt", vẫn chờ đợi những công trình nghiên cứu công phu về khảo cổ học và các ngành liên quan để làm sáng tỏ về một hình loại văn hoá từng đi qua trên mảnh đất Sa Pa.

Nếu không có biện pháp bảo vệ hữu hiệu, thì trong quá trình khai thác phục vụ du lịch, những tảng đá mang hình khắc vô giá này từng ngày một đã và đang bị thiên nhiên và con người huỷ hoại.

<về đầu trang>

  Thông Tin Du Lịch